Het REM-eiland was een platform op 9 kilometer buiten de kust van
Noordwijk. In 1964 werden vanaf dit eiland vanaf 12 augustus tot 14
december commerciële televisie-uitzendingen onder de naam TV Noordzee
verzorgd.
In 1963 werd de Reclame Exploitatie Maatschappij (REM) gesticht. De REM
wilde commerciële radio- en televisie uitzendingen verzorgen. Omdat de
Nederlandse wetgeving dit niet toestond zouden de uitzendingen geschieden
vanaf een locatie juist buiten de territoriale wateren (6 mijl uit de kust
van Noordwijk).
Na het testen van verschillende frequenties is Radio Noordzee vanaf 29
juli 1964 dagelijks te beluis- teren via 214 meter middengolf. De
ontvangst is goed in heel Nederland en België en vanaf 15 augustus 1964
worden er ook TV programma's uitgezonden. Alles loopt zeer goed en op
enkele dagen worden er duizenden "REM" ontvangstantennes verkocht. TV
Noordzee zendt immers uit via kanaal 11 in band III, wat in Nederland niet
gebruikelijk is daar de officiële Hilversumse televisiezenders via VHF
band-I uitzenden. Vandaar de bijnaam "REM" antenne.
De eerste avond werd ondermeer gevuld met een film over de bouw van het
eiland en een documentaire over de kunstschilder van Draanen, terwijl
ook de eerste reclame uit de Nederlandse televisiehistorie de ether in
werd geslingerd. Daarnaast kon het Nederlandse publiek kennis maken met
Amerikaanse series als Rin Tin Tin, de Onzichtbare Man en Ed het
Sprekende Paard.
Grote adverteerders zo- als Coca Cola, Brylcreem, huren
reclametijd op TV Noordzee. Nederland en het noordwesten van België maken
kennis met een puur commerciële TV zender.
Op 12 augustus vond een proefuitzending plaats en op 15 augustus 1964
begonnen de reguliere uitzendingen. Op 17 december van datzelfde jaar werd
de apparatuur van het REM-eiland echter door de Nederlandse Koninklijke
Marine geconfisqueerd. Deze actie kon worden ondernomen omdat per 1
december 1964 een noodwet was aangenomen die uitzendingen verbood vanaf
constructies gebouwd op de zeebodem. De wet trad op 12 december in
werking. Zeezenders die vanaf een schip uitzonden konden hiermee nog niet
worden aangepakt. Uit de REM kwam later de legale Nederlandse
zendgemachtigde TROS voort. De naam TROS werd overigens ook reeds gebruikt
toen er vanaf het REM-eiland werd uitgezonden.
Het eiland werd overgenomen door de Nederlandse Staat en was vanaf 1974
geruime tijd in gebruik bij Rijkswaterstaat als "Meetpost Noordwijk", waar
bijvoorbeeld golfhoogte, watertemperatuur en zoutgehalte worden gemeten.
In de zomer van 2004 werd de meetpost ontmanteld en enkele maanden later
werd het REM-eiland te koop aangeboden.
Op 8 juni 2006 werd door personeel van Rijkswaterstaat en pers afscheid
genomen van het platform. Tijdens dit afscheidsbezoek waren drie
radioamateurs aanwezig, die actief waren met de roepletters PB6REM.
Verbindingen werden met zendamateurs wereldwijd gemaakt.
Omdat het eiland in slechte staat verkeerde en wetgeving ter plaatse geen
ongebruikte bouwwerken toestaat, is het eiland in september 2006 gesloopt.
Bij de sloop is het gebouw van het onderstel losgebrand en op een ponton
geplaatst, dat op 24 september door een sleepboot naar de haven
Vlissingen-Oost werd versleept.
Vanaf zaterdag 15 augustus 2009, precies 45 jaar na de eerste commerciële
tv uitzending, is het REM-eiland een nieuwe toekomst tegemoet gegaan. Een
woningcooperatie die dit mediamonument vorig jaar van de sloop redde,
brengt het van Vlissingen naar Delfzijl. Daar zal het de komende maanden
worden verbouwd om in het voorjaar van 2010 opnieuw een pioniersfunctie te
gaan vervullen. Het REMeiland krijgt een plek in het Amsterdamse IJ, aan
de Haparandadam. Het platform zal een opvallende verschijning zijn in de
Houthaven. Dit gebied zal de komende jaren ontwikkeld worden naar een
woongebied vol leven en bedrijvigheid. Het REMeiland gaat dit gebied
tijdens de herontwikkeling levendig houden. Het eiland krijgt een
maatschappelijke functie en het REMeiland restaurant met op het dakterras
een geweldig uitzicht, 22 meter boven het water.
Geschiedenis
In de tweede helft van 1964 werd er in veel Nederlandse huiskamers driftig
geknutseld met klerenhangers, punaises en antennedraad. Mits op de juiste
manier in elkaar gezet en opgehangen kon zo een antenne worden gemaakt,
waarmee de eerste uitzendingen van de REM konden worden ontvangen. Er was
ook een echte antenne te koop. Achteraf bleek dat echter geen duurzame
investering. Het eerste ogenblik van de commerciële televisie duurde
namelijk slechts vier maanden. Op 15 augustus startte de REM haar
uitzendingen van een platform in zee. Op 17 december, nog voor de
kerstdagen werd aan dit experiment van een aantal grote ondernemers door
de overheid een eind gemaakt. Dat resulteerde evenwel uiteindelijk in de
erkenning van de commerciële omroep in Nederland.
Tijdlijn
1964 Het REMeiland Een 100% stalen platform en het eerste
prototype van een booreiland. Gebouwd als media-eiland voor commerciële
radio en TV uitzendingen. Net buiten de territoriale wateren, omdat de
Nederlandse wet geen commerciële uitzendingen toestond. Op 29 juli starten
de officieele uitzendingen van Radio Noordzee, vanaf het REM eiland, op
214 meter middengolf.
15 Augustus 1964 De eerste commerciële TV uitzending
vanaf het REMeiland. 9 kilometer uit de kust van Noordwijk.
"TV Noordzee is heel wat van plan. Gezonde en verantwoordelijke
ontspanning."
Op 15 augustus 1964 starten om 18:30 uur de uitzendingen van TV Noordzee,
ook vanaf het REM eiland, op kanaal 11 UHF. Op 17 december 1964 wordt er
door de Nederlandse Marine een einde gemaakt aan de aktiviteiten op het
REM eiland. TV Noordzee is dan al uit de lucht en Radio Noordzee stopt om
9:07.
De Nederlandse volksvertegenwoordiging besloot op 17 september 1964 dat er
een einde moest komen aan de uitzendingen vanaf het REM eiland.
December 1964 De leden van de Tweede Kamer stemmen voor
een anti-REM wet.
"Reclameboodschappen mogen niet ten koste gaan van de geestelijkheid."
Op 17 december 1964 werd het REM eiland bezet en de apparatuur verzegeld.
1965 De overheid neemt het platform zelf in gebruik als
meetpost van Rijkswaterstaat. De groep zendpioniers verenigen zich en
richten de TROS op.
2006 Het REMeiland wordt ontmanteld en aan wal gebracht.
Het REM-eiland op een ponton in de haven van Delfzijl....
2008 Een woningcooperatie ontfermt zich over het lot van
het REMeiland.
Het mediamonument krijgt een nieuwe plek in het water van het Amsterdamse
IJ, aan de Haparandadam.
2010 Het REMeiland wordt het baken van de Houthaven. Dit
gebied verandert de komende jaren in een woongebied vol leven en
bedrijvigheid. De ambitie is om op het onderste dek de oorspronkelijke
mediafunctie van het eiland terug te brengen en een plek te creëren voor
exposities. Op dek 2 en 3 komt het REMeiland restaurant met op het
dakterras een geweldig uitzicht, 22 meter boven het water.
Technische gegevens REM Eiland
Ligplaats:
Nederlandse kust voor Noordwijk JO22dg
Taal:
Nederlands
Periode:
29 Juli 1964 - 17 December 1964 (RADIO)
15 Augustus 1964 - 14 December 1964 (TV)
Frequentie/golflengte:
MW 280 m - 1071 kHz (RADIO - TEST)
MW 202 m - 1485 kHz (RADIO - TEST)
MW 214 m - 1400 kHz (RADIO - TEST)
MW 214 m - 1403 kHz (RADIO)
VHF Kanaal 11 (TV) 217,25 MHz
Zendvermogen:
MW 1 kW RADIO (maximum) - RCA
10 kW TV (maximum) - RCA
Eigenaars:
Reklame Exploitatie Maatschappij
Opmerkingen:
Nadat het eiland in beslag is genomen wordt het door de
Nederlandse Overheid gebruikt als meetstation.
Vanuit het project is de Nederlandse omroepzuil TROS ontstaan.
Schepen:
REM (kunstmatig eiland)
Herkenningsmelodie Radio-TV Noordzee
Het nummer "North sea
melody" (de b-kant van de single "Greensleeves") van de groep ZZ & de
Maskers is de herkenningsmelodie van het destijds roemruchte REM eiland.
Het is gebaseerd op het bekende hollandse liedje "Ferme jongens, stoere
knapen"...
Update 1 April 2011
Het REM-Eiland is over water getransporteerd naar Amsterdam. Onze
reporters Willem, Gerard en Jos waren ter plaatse om een en ander op de
gevoelige chip vast te leggen. Hieronder een impressie van de plaatsing
van het eiland:
Update 14 April 2011
Om het bouwwerk beter toegankelijk te maken is een lift gebouwd. Hier
onder een aantal foto's van de bouw van de externe liftschacht en de
loopbrug er naartoe.....
Update 24 Augustus 2011
Onze reporter Willem bracht op vrijdag 19 augustus j.l. een kort bezoek aan het REM-Eiland en maakte
onderstaande foto-impressie:
*** Schakelpaneel. Zie ook de update hieronder ! ***
Update 27 Oktober 2011
In de vorige reportage kwamen we een oud schakelpaneel tegen uit de tijd
dat het REM-Eiland een meetstation van Rijkswaterstaat was. Het oude
paneel is grotendeels gesloopt, en alle paneelmeters en heel veel lampen
en schakelaars ontbreken. Om het geheel wat aantrekkelijker te maken voor
het oog is een aantal gaten opgevuld met nieuwe paneelmeters en
lamphouders. Een volgende stap is de lampen ook daadwerkelijk te laten
branden en de meters uit te laten slaan. Een klein stukje nostalgie leeft
op deze wijze weer een beetje op.... met dank aan Willem, PD0AQU voor zijn
bijdrage aan dit oerhollandse radio-monument!
De paneelmeters op de werkbank, vóór de montage
enkele van de oude lamphouders op de werkbank
overzicht van het resultaat
een closeup van het paneel
nog een detail
de andere helft van het paneel
zo ziet het geheel er nu uit
blik in het inwendige: een stevige schakelaar !
oude lamphouder met deels weggeknipte bedrading
een van de weinige orginele lampen die aan de slopershamer is ontsnapt...
In 1963 werd de Reclame Exploitatie Maatschappij (REM) gesticht. De REM
wilde commerciële radio- en televisie uitzendingen verzorgen. Omdat de
Nederlandse wetgeving dit niet toestond zouden de uitzendingen geschieden
vanaf een locatie juist buiten de territoriale wateren (6 mijl uit de kust
van Noordwijk).
